Sau phiên thảo luận tại hội trường sáng 26/10, Quốc hội tiếp tục thảo luận tại Tổ về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ, Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ; dự án Luật Bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia.
Làm rõ quyền tiếp cận thông tin, trách nhiệm phối hợp
Thảo luận về dự án Luật Bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia, đại biểu Đỗ Khắc Hưởng (Đoàn ĐBQH tỉnh Đắk Lắk) đánh giá hồ sơ dự án Luật được chuẩn bị đầy đủ, gửi sớm để đại biểu nghiên cứu. Dự thảo cũng chú trọng tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc của quy định hiện hành, góp phần đổi mới công tác quản lý, bảo vệ công trình.
Đại biểu nhất trí với phương án phân loại công trình thành ba nhóm, đồng thời đề nghị tăng yếu tố định lượng, hạn chế yếu tố định tính trong các tiêu chí xác định nhóm, loại công trình. Chính phủ được giao quy định chi tiết tiêu chí xác định công trình thuộc nhóm thứ hai và nhóm thứ ba.
Cách phân loại này thể hiện sự đổi mới tư duy quản lý, bảo vệ công trình so với quy định pháp luật năm 2007, góp phần xác định rõ các công trình và thiết lập chế độ bảo vệ phù hợp với tính chất, tầm quan trọng của từng nhóm, từng loại.
Quan tâm đến tác động của các biện pháp bảo vệ công trình đối với người dân, đại biểu Nguyễn Tiến Hùng (Đoàn ĐBQH TP Huế) cho rằng, việc thiết lập khu vực bảo vệ có thể ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động đi lại, cư trú, canh tác, kinh doanh và sử dụng đất của người dân sinh sống xung quanh. Người dân cần được thông tin rõ về khu vực được phép đi lại, khu vực phải xin phép để chủ động tuân thủ quy định, phòng ngừa vi phạm. Trường hợp không đồng ý với phương án hỗ trợ, bồi thường thiệt hại, người dân cũng cần có cơ sở pháp lý để thực hiện quyền khiếu nại, tố cáo.
Để bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của người dân mà vẫn đáp ứng yêu cầu bảo mật, đại biểu Nguyễn Tiến Hùng đề nghị bổ sung vào khoản 1 Điều 36 quy định nguyên tắc về quyền được cung cấp thông tin, khiếu nại, tố cáo của cá nhân, tổ chức đối với các hành vi, quyết định liên quan đến bảo vệ công trình. Quy định này cần phù hợp với Luật Tiếp cận thông tin, Luật Khiếu nại, Luật Tố cáo, Luật Bảo vệ bí mật nhà nước và các quy định pháp luật liên quan.
Về cơ chế phối hợp, cần rà soát, thống nhất trách nhiệm giữa cơ quan công an, cơ quan quản lý công trình và chính quyền địa phương; đồng thời phân định rõ nhiệm vụ, quyền hạn của UBND cấp tỉnh và UBND cấp xã.
Việc xác định cụ thể cơ quan đầu mối chủ trì, đơn vị chịu trách nhiệm cung cấp thông tin, hướng dẫn người dân và cơ quan tiếp nhận, xử lý vi phạm sẽ góp phần hạn chế tình trạng đùn đẩy trách nhiệm khi xảy ra sự cố hoặc phát sinh vướng mắc.
Cần bổ sung tiêu chí đánh giá mức độ liên kết của công trình
Cùng quan tâm đến việc hoàn thiện tiêu chí phân loại công trình, đại biểu Nguyễn Thị Sửu (Đoàn ĐBQH TP Huế) đề nghị làm rõ khái niệm và căn cứ xác định công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia.
Theo đại biểu, Báo cáo thẩm tra và Kết luận số 241/KL-UBTVQH16 đã lưu ý yêu cầu thống nhất tiêu chí phân loại, nhất là đối với công trình loại I trong các lĩnh vực năng lượng, chuỗi cung ứng và hạ tầng số. Nếu chỉ xem xét riêng vị trí, quy mô hoặc chức năng của từng công trình mà chưa đánh giá mức độ phụ thuộc giữa các hệ thống, nguy cơ gián đoạn dây chuyền có thể chưa được phản ánh đầy đủ.
Thực tế, các đầu mối cảng biển, logistics và năng lượng có thể phục vụ nhiều địa phương, gắn với hoạt động sản xuất, vận tải và cung ứng thiết yếu trên phạm vi rộng. Chẳng hạn, khi đánh giá vai trò của khu vực cảng Lạch Huyện (Hải Phòng) hay cụm cảng Cái Mép - Thị Vải, cần xem xét vị trí trong mạng lưới vận tải, khả năng thay thế khi xảy ra gián đoạn và tác động đến các khâu tiếp theo, thay vì chỉ căn cứ vào diện tích hoặc công suất riêng lẻ.
Từ thực tế này, đại biểu Nguyễn Thị Sửu đề nghị sửa khoản 1 Điều 2 theo hướng xác định công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia dựa trên vai trò, vị trí, chức năng và mức độ ảnh hưởng đến ổn định quốc gia; đồng thời tính đến mức độ liên kết chuỗi cung ứng, hiệu ứng dây chuyền, khả năng thay thế và thời gian khôi phục khi xảy ra sự cố.
Đối với Điều 6 và Điều 7, các nhóm tiêu chí cần được quy định thống nhất, có thể kiểm chứng. Riêng công trình loại I cần có tiêu chí định lượng phù hợp với từng lĩnh vực. Chính phủ có thể quy định ngưỡng kỹ thuật cụ thể, nhưng Luật cần xác lập rõ các nguyên tắc và căn cứ bắt buộc, bảo đảm minh bạch, thống nhất và có thể giám sát.
Bên cạnh đó, cần làm rõ ranh giới giữa công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia với công trình quốc phòng, khu quân sự và các đối tượng thuộc phạm vi điều chỉnh của luật chuyên ngành, tránh chồng chéo về đối tượng, thẩm quyền và biện pháp bảo vệ.
